Spaanse ribbensalamander

De Spaanse ribbensalamander is de grootste salamander van Europa. 

Deze salamanders halen ook adem via hun huid. 

De Spaanse ribbensalamander is een ‘amfibie’; dit woord betekent ‘dubbel-levend’ omdat de dieren in water en op het land kunnen leven.

Hoe ziet hij eruit?

De Spaanse ribbensalamander wordt zo’n 30 centimeter lang. Hij heeft een afgeplatte zwemstaart en een platte kop met een brede bek. Zijn rug is bruin of grijs met zwarte vlekken. Op zijn flanken zitten acht tot tien oranje of gele knobbels waar gif uit kan komen. Onder deze knobbels zitten zijn ribben, die soms door de huid heen steken. De salamander heeft een wit, geel of grijs gekleurde buik en de onderkant van zijn staart is oranje. De Spaanse ribbensalamander wordt zo’n 12 jaar oud.

Hoe leeft hij?

De Spaanse ribbensalamander komt voor in Spanje, Portugal en Marokko en leeft in stilstaande en langzaam stromende watertjes. Meestal zit hij in het water, maar ook wel op het land. Verder vind je hem in poelen die ‘s zomers opdrogen. Dan kruipt hij weg in spleten in de bodem of onder stenen. Daar houdt hij vaak zomerrust. Deze salamander is vooral ’s nachts actief. Net als de meeste amfibieën maakt een pasgeboren ribbensalamander een ‘metamorfose’ door: hij wordt als larve (visje) geboren en groeit uit tot een complete salamander met poten en longen.

Voortplanting

Spaanse ribbensalamanders kunnen jongen krijgen als ze 1 tot 2 jaar oud zijn. Mannetjes zijn wat slanker en kleiner dan de vrouwtjes en ze hebben dikkere bovenarmen. De paartijd begint in januari/februari (na de winterrust) en duurt tot mei. Het mannetje neemt het vrouwtje op zijn rug en klemt haar voorpoten tussen zijn voorpoten. Hij krijgt op zijn voorpoten een extra laagje huid, om zo beter grip te hebben. Dit noemen we ‘paarborstels’. Twee dagen na de paring legt het vrouwtje zo'n 200 eitjes in het water. Daarna doen de dieren niets meer om de eitjes te beschermen en zijn zelfs in staat om ze zelf op te eten. De larven komen na één tot drie weken uit het ei en liggen dan een aantal dagen stil op de bodem. Na ongeveer twintig dagen zie je de voorpoten en na 35 dagen de achterpoten. Ook verdwijnen de kieuwen langzamerhand. In totaal kan het tien tot twintig weken duren totdat er een volgroeide salamander is. Het diertje is dan 5 tot 10 centimeter.

Bijzonderheden over de Spaanse ribbensalamander

Je kunt beter gekweekte dieren nemen dan dieren die uit het wild zijn gevangen. Kweekdieren zijn minder gevoelig en zijn meestal in een veel betere conditie. 

Als je wilt kweken met de salamanders, moet je kunstmatig ‘winter’ maken. Dat kan door de temperatuur een paar weken lang te laten zakken tot tussen vijf en tien graden. Daarna begint de paartijd. 

Niet alle dierenartsen hebben verstand van salamanders, zoek dus tijdig een geschikte dierenarts. 

Het is slim om lid te worden van een salamandervereniging. Je krijgt daar tips en leert heel goed hoe je met je salamanders om moet gaan.
 

Huisvesting

Spaanse ribbensalamanders houd je in een aquaterrarium: een terrarium met een groter watergedeelte dan het landgedeelte. Per salamander heb je een inhoud nodig van 20 liter. De ideale temperatuur van het water ligt tussen de 15 en 20 graden, dat betekent dat je misschien een waterkoeler nodig hebt. Gebruik een pomp met filter om de waterkwaliteit goed te houden. De pomp mag geen sterke stroming maken, want daar houdt deze salamander niet van. Op de bodem kun je glad grind of aquariumzand gebruiken. Voor het landgedeelte kun je een bodem van bosgrond, turfmolm en veenmos maken. Zorg voor schuilplaatsen met planten, stenen, hout en schors. Maak de ene kant van het verblijf vochtig en de andere kant droger, dan kunnen de salamander zelf hun vochtigheid regelen. Spaanse ribbensalamanders zijn goede klimmers en ontsnappen snel, dus zorg voor een goed afsluitbaar deksel met een ventilatierooster. Je kunt meerdere salamanders samen houden, maar ze kunnen niet met andere diersoorten, want dan kunnen ze elkaar verwonden of opeten. Ze moeten wel ongeveer even groot zijn.

Voeding

Spaanse ribbensalamander eten liefst levende dieren, zoals muggenlarven, watervlooien, regenwormen, naaktslakken, maden, krekels of tubifex (piepkleine wormpjes). Als niet-levend voer kun je gehakt en stukjes runderhart of visfilet, garnalen of gepelde mosselen geven. Geef dit met een voertang en beweeg het heen en weer, anders herkent de salamander het niet als voedsel. Twee keer per week voeren is genoeg. Geef steeds kleine beetjes en steeds weer iets anders. Om te zorgen dat de salamander voldoende vitaminen en mineralen krijgt, kun je de prooidieren bepoederen met een poeder van multi-vitaminen en mineralen. Geef ze dan op het land, anders spoelt het poeder eraf.

Verzorging

Kijk elke dag even hoe de dieren het maken. Haal met een schepnetje voedselresten en losgekomen plantenresten weg. Maak het filter regelmatig schoon en ververs om de week ongeveer een derde van het water. Als je de ruiten van het aquaterrarium schoonmaakt, gebruik dan geen schoonmaakmiddel. Was altijd je handen als je met het aquarium bezig bent geweest. Salamanders kunnen bacteriën bij zich dragen waar mensen ziek van kunnen worden. Je salamanders moeten een levendige indruk maken en ze mogen nooit kleine wondjes of schimmelplekken vertonen. Als je twijfelt aan hun gezondheid, vraag dan de dierenarts om raad.

NIET… de salamanders met blote handen pakken, omdat ze gif afgeven door hun huid. Dit gif is bijna nooit schadelijk voor mensen, maar het is toch beter om het niet op je handen te krijgen.

WEL… nieuwe dieren vier weken apart houden en zorgen dat ze de andere dieren niet aanraken, anders kunnen ze elkaar ziek maken.

NIET… een salamander onnodig aanraken, want ze hebben een kwetsbare huid. Als je er een moet vangen, doe dat dan met dunne rubber handschoenen die je eerst nat maakt, of met een netje.

WEL… regelmatig het water controleren om te zien of de zuurgraad goed is en er geen giftige stoffen in zitten. Testspulletjes koop je bij de aquariumwinkel.