Axolotl

Als een axolotl een poot of kieuw verliest, groeit die binnen enkele weken weer helemaal aan.

Een axolotl heeft geen scherpe tanden, maar een soort stompjes. Hij kan daar niet mee bijten, maar wel glibberige prooien vasthouden. Hij slikt de prooi in één keer door en kan dus alleen maar prooien eten die helemaal in zijn bek passen.

Axolotls worden veel gebruikt bij wetenschappelijk onderzoek.
 

Hoe ziet hij eruit?

De axolotl heeft een brede, platte kop met kleine oogjes. Net achter z’n kop zitten drie paar kieuwen. Hij heeft vier korte, zwakke pootjes zonder zwemvliezen en een kort, stevig lichaam. Zijn staart lijkt een beetje op de vin van een vis. Zijn huid heeft iets fluweligs. Een volwassen axolotl wordt tot 30 centimeter lang. Axolotls zijn er in verschillende kleuren. In het wild zijn ze vaak grijs of bruin, en gekweekt worden ze in andere kleuren, vaak wit. Een axolotl kan in het aquarium wel 25 jaar oud worden.

Hoe leeft hij?

De axolotl is een salamander en leeft in het water. Hij komt oorspronkelijk alleen voor in Mexico, in het Xochimilcomeer en het Chalcomeer. Tegenwoordig bestaat alleen het Chalcomeer nog. Axolotls komen nooit uit het water. Ze kunnen ademhalen door hun kieuwen, door hun huid en met hun longen. Ze komen regelmatig naar het wateroppervlak om lucht te happen. Verder bewegen ze niet veel.

Voortplanting

Als ze een tot twee jaar oud zijn, kunnen axolotls jongen krijgen. Vrouwtjes zijn wat dikker dan de mannetjes, maar de mannetjes zijn iets groter en hebben een langere staart. De dieren paren doordat het mannetje pakketjes met zaad in het aquarium achterlaat. Het vrouwtje neemt dit in zich op en bevrucht zo haar eitjes. Enkele uren tot twee dagen later legt ze 200 tot 1000 eitjes, op planten of gewoon op de bodem. Na twee tot drie weken komen er uit de eitjes larven van ongeveer 7 tot 10 millimeter. Ongeveer 22 dagen later groeien de voorpootjes aan en na 48 dagen volgen ook de achterpootjes.

Bijzonderheden over de axolotl

Pasgeboren amfibieën veranderen van eitje in larve en later van larve in de volwassen vorm. Denk maar aan een kikker: die is eerst als larve een kikkervisje. Maar axolotls blijven hun hele leven in de larve vorm steken, dit heet neotenie.

Volwassen dieren eten soms jongere dieren op, dus houd jongen apart tot ze volwassen zijn. Ook eitjes zijn niet veilig en worden door de ouders opgegeten als je ze niet weghaalt. 

De axolotl is een bedreigde diersoort en staat op CITES bijlage II. Het doel van CITES is om de handel in bedreigde dier- en plantensoorten goed te regelen. Bij aankoop van axolotls krijg je dan ook overdrachts-papieren.
 

Huisvesting

Voor twee volwassen axolotls, bijvoorbeeld een stelletje, is een aquarium van 90x60x40 centimeter groot genoeg. Het water hoeft niet diep te zijn, wel moeten de axolotls helemaal onder water kunnen. Een diepte van 15 tot 30 centimeter is goed. Om het water schoon te houden gebruik je een waterfilter, en anders moet je het water regelmatig verversen. Zorg dat het waterfilter zo weinig mogelijk stroming veroorzaakt, daar kan de axolotl niet goed tegen. De juiste zuurgraad ligt tussen 6,5 en 8, de juiste waterhardheid tussen 8 en 12 DH.

Als bodembedekking gebruik je grof aquariumgrind, want als het te fijn is slikken de dieren het door en krijgen daar last van. Zorg met planten, grotjes en buizen voor de nodige beschutting. Laat wel wat ruimte langs het glas vrij, zodat de axolotls daar naar boven kunnen om adem te halen. Zorg dat het licht ongeveer acht uur per dag brandt, dat is vooral voor de plantjes nodig. De ideale watertemperatuur ligt tussen de 16 en 18 graden. Van een lagere temperatuur worden de dieren sloom en als het te warm wordt (boven 24 graden), kunnen ze ziek worden en zelfs doodgaan. Als het in de kamer waar het aquarium staat te warm is, heb je dus een aquariumkoeler nodig.

Voeding

Voer de axolotls met regenwormen, kleine visjes, muggenlarven, waterinsecten en af en toe een stukje rauw, mager rundvlees. Zorg ervoor dat het voedsel (dood of levend) beweegt, anders happen de dieren niet toe. Een stukje vlees moet je dus heen en weer bewegen met een voertang, dan lijkt het of het leeft. Volwassen axolotls voer je één keer per dag en dan is een regenworm of iets dat even groot is, genoeg. Jonge dieren geef je een paar keer per dag een klein beetje voer. Speciaal voer koop je bij de dierenspeciaalzaak.

Verzorging

Kijk elke dag even hoe de dieren het maken en controleer dan meteen de watertemperatuur. Haal met een schepnetje voedselresten en losgekomen plantenresten weg. Maak het filter regelmatig schoon en ververs elke week ongeveer een tiende van het water. Zorg dat het water van goede kwaliteit is en kijk dan naar de zuurgraad (pH), de hardheid en de hoeveelheid nitriet, nitraat en ammonium. Als je de ruiten van het aquarium schoonmaakt, gebruik dan geen schoonmaakmiddel maar een krabber of filterwatten. Als je twijfelt over de gezondheid van je axolotls, ga dan naar een deskundige dierenarts. Niet alle dierenartsen hebben verstand van axolotls, zoek dus tijdig een geschikte dierenarts.
 

NIET… een axolotl samen met vissen houden, want ze eten elkaar op.

WEL… altijd je handen wassen als je met het aquarium bezig bent geweest maar ook (zonder zeep) voordat je ze in het water stopt. Axolotls kunnen bacteriën bij zich dragen waar mensen ziek van kunnen worden, maar stoffen aan je handen kunnen ook de axolotl ziek maken.

NIET… een axolotl onnodig met je handen aanraken, want ze hebben een kwetsbare huid. Als je een axolotl moet vangen, doe dat dan met een netje. Vervoer een axolotl in een plastic zak met weinig water en veel lucht.

WEL… de emmer en schepnetje die je voor de schoonmaak gebruikt, alleen voor het aquarium en niet voor ander huishoudelijk werk gebruiken.